Loading...
Τρίτη 19 Φεβρουαρίου 2019
Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2019
Τρίτη 12 Φεβρουαρίου 2019
Κυριακή 10 Φεβρουαρίου 2019
Σάββατο 9 Φεβρουαρίου 2019
Τετάρτη 6 Φεβρουαρίου 2019
Κυριακή 3 Φεβρουαρίου 2019
Τετάρτη 30 Ιανουαρίου 2019
ΠΟΠΛΕΤ ΕΛΕΝΗ
<object width="460" height="460"><param value="http://popplet.com/app/Popplet_Alpha.swf?page_id=5077242&em=1" name="movie"></param><param value="true" name="allowFullScreen"></param><param value="always" name="allowscriptaccess"></param><embed src="http://popplet.com/app/Popplet_Alpha.swf?page_id=5077242&em=1" height="460" width="460" allowfullscreen="false" allowscriptaccess="always" type="application/x-shockwave-flash"></embed></object>
Παρασκευή 25 Ιανουαρίου 2019
Πέμπτη 24 Ιανουαρίου 2019
Τετάρτη 23 Ιανουαρίου 2019
Μάθημα για τους Τρείς Ιεράρχες
Σταύρος
Γ. Παπαδάκης
Μάθημα
για την Οικουμενική προοπτική που έδωσαν οι τρεις Ιεράρχες στον ελληνισμό
Κάθε
30η Ιανουαρίου η Εκκλησία μας τιμά, πέρα από τις ξεχωριστές
τους γιορτές, τους τρείς Ιεράρχες από κοινού: τον Μέγα Βασίλειο,
τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο.
Η κοινή
εορτή των τριών ιεραρχών σηματοδοτεί τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισαν στην
διάδοση του Χριστιανισμού στον κόσμο, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων
της εποχής τους. Κάτι που δεν είχε ολοκληρωθεί στα προηγούμενα
στάδια της διάδοσης του Ευαγγελίου και της ιεραποστολής, είχε επιτευχθεί
με τους τρεις Ιεράρχες. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι πρόγονοί μας
καθιέρωσαν τη μέρα αυτή των τριών ιεραρχών ως μέρα των Ελληνικών
γραμμάτων, της παιδείας και ως σχολική εορτή τιμώντας έτσι την αγιοσύνη
των τριών ως πατέρων της εκκλησίας και συγγραφέων, την ιεραποστολική τους
δράση, την ευρυμάθειά τους, το ανεπανάληπτο δογματικό τους έργο. Επίσης,
την οικουμενικότητα που πηγάζει από τη ζωή τους με κύριο επίτευγμα τον
συγκερασμό της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και της φιλοσοφίας με
τη χριστιανική πίστη.
Για την Ιστορία, το νέο ελληνικό
κράτος μετά από πρόταση του καθηγητή Τυπάλδου, που ήταν κατόπιν και ο
πρώτος σχολάρχης της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, το 1842
καθιέρωσε ως επίσημη σχολική εορτή τη μέρα αυτή εκφράζοντας και την από
αιώνων παράδοση του γένους. Μελετώντας προσεκτικά την πορεία και τη
δράση των τριών Ιεραρχών στον κόσμο, αλλά και το ογκώδες τους έργο
διαπιστώνουμε, ότι πράγματι η εποχή τους υπήρξε καθοριστική για την
μετέπειτα πορεία του Χριστιανισμού. Αυτό συμβαίνει γιατί διατυπώνουν και
θεμελιώνουν καθοριστικά την θεολογική επιστήμη και τη διδασκαλία της
Εκκλησίας για όλους τους μετέπειτα αιώνες.
Οι διωγμοί των Χριστιανών από το
ρωμαϊκό κράτος και η πάλη της Εκκλησίας με τις αιρέσεις που είχαν προηγηθεί
στους αιώνες της εξάπλωσης του Χριστιανισμού, προέβαλαν την ανάγκη της κωδικοποίησης
και της επεξήγησης της δογματικής διδασκαλίας της Εκκλησίας, που είχε
αρχίσει να γίνεται συστηματικά στις αρχές του 4ου αιώνα, δηλαδή του
αιώνα που ζουν οι τρείς Ιεράρχες. Η μόρφωσή τους και η παιδεία τους σε
συνδυασμό με τα γνήσια βιώματα της πίστης ήταν τα απαραίτητα στοιχεία για
τη στήριξη της Εκκλησίας σ' αυτή την κρίσιμη φάση της ιστορίας της.
O Μέγας Βασίλειος είχε σπουδάσει
φιλοσοφία, ιατρική, αστρονομία, νομικές επιστήμες, μουσική. Ο Ιωάννης ο
Χρυσόστομος ήταν βαθύς γνώστης της ιουδαϊκής και της ελληνικής γραμματείας,
κάτοχος και των δύο κόσμων. Ως άριστος ρήτορας και συγγραφέας
γράφει τα πλέον διαχρονικά και άριστα συγγράμματα. Ο Γρηγόριος ο
Θεολόγος είναι ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές και λογοτέχνες όχι μόνο της Εκκλησίας,
αλλά και όλων των εποχών. Και οι τρείς είναι γόνοι του ανατολικού
Χριστιανισμού: Από τη Συρία ο άγιος Ιωάννης (όπου οι μαθητές του Χριστού
πήραν πρώτη φορά την ονομασία Χριστιανοί) και από την Καππαδοκία ο
Βασίλειος και ο Γρηγόριος που ταυτίζονται με την γνήσια πατερική σκέψη. Από την
Καππαδοκία όπου δημιουργήθηκε η πατερική σκέψη των τριών
Καππαδοκών πατέρων: του Βασιλείου, του Γρηγόριου και
του αδελφού του Μεγάλου Βασιλείου Γρηγόριου Νύσσης.
Οι παραπάνω κορυφαίοι θεολόγοι της
Εκκλησίας, πέτυχαν πρώτοι να απεγκλωβίσουν το Χριστιανισμό από τα στενά όρια
της ενορίας, της εκκλησιαστικής παροικίας. Μετά τους διωγμούς των πρώτων αιώνων
ενώθηκαν δύο κόσμοι που ήταν διαμετρικά αντίθετοι. Η διωκόμενη επί 350
περίπου χρόνια εκκλησία αγκαλιάζει τώρα όλους τους ανθρώπους. Ο Μέγας
Βασίλειος ξεκινώντας από την ΚΔ θέτει τις βάσεις, αναπτύσσει και
κωδικοποιεί το τριαδικό δόγμα, που ήδη βρίσκεται στη διδασκαλία του
Συμβόλου της πίστεως της Νίκαιας του 325 και που ολοκληρώθηκε μετά το θάνατο
του Βασιλείου στην Κωνσταντινούπολη το 381, έτσι όπως το έχουμε και το
διαβάζουμε σήμερα.
Οι τρείς Ιεράρχες έκαναν το
Χριστιανισμό παγκόσμια πίστη που συνδιαλέγεται με τον κόσμο, με την οικουμένη,
με όλους δηλ. τους ανθρώπους. Αυτό το πέτυχαν περνώντας μέσα από τη σκέψη
της αρχαίας γνώσης και της φιλοσοφίας που είχε διαποτίσει τότε όλη την
οικουμένη. Ποιο ήταν το «μυστικό» των τριών Ιεραρχών; Μεγάλοι φιλόσοφοι
και συγγραφείς της αρχαιότητας όπως ο Πυθαγόρας, ο Θαλής, ο Αισχύλος,
κ.ά. είχαν μονοθεϊστικές αντιλήψεις. Φυσικά και στα ορφικά μυστήρια της Θράκης
γίνεται λόγος για την ύπαρξη ενός και μοναδικού Θεού. Αυτή ήταν μία
τεράστια δεξαμενή της μνήμης και της γνώσης της ανθρωπότητας που είχε την πίστη
και την προσδοκία του ενός Θεού. Συν τοις άλλοις η ελληνική γλώσσα ήταν
αυτή που πρόσφερε και θα πρόσφερε στο μέλλον τους όρους τους δογματικούς με
τους οποίους κωδικοποιήθηκε και έγινε κατανοητό το τριαδικό δόγμα.
Την πραγματικότητα αυτή, την
συνειδητοποίησαν ευθύς εξαρχής οι τρείς ιεράρχες και ντύνοντας, όπου αυτό
ήταν απαραίτητο, με το ένδυμα της ελληνικής σοφίας τη χριστιανική
εξ αποκαλύψεως γνώση του Θεού, την έκαμαν έτσι κατανοητή στους ανθρώπους.
Πρόσφεραν τη θεογνωσία που την αναζητούσαν επειγόντως οι άνθρωποι της εποχής
τους: τους «κτίσιν πάσαν θεογνωσίας νάματι καταρδεύσαντας».
Σήμερα μπορεί να ζούμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, όμως πολλούς αιώνες
πριν την επινόηση του όρου αυτού, πρώτα η Εκκλησία μίλησε τη γλώσσα της
οικουμενικότητας. Την οικουμενικότητα τη βλέπουμε στη ζωή και στο
έργο των τριών Ιεραρχών: είναι για αυτούς εμπειρία της δικής τους ζωής: «τους
την οικουμένην ακτίσι δογμάτων θείων πυρσέυσαντας». Γεννημένοι
σε οικουμενικό περιβάλλον και μορφωμένοι κοντά στους εθνικούς και
ιουδαίους δασκάλους της εποχής τους, ένοιωθαν την οικουμενικότητα
του μηνύματος της εκκλησίας του Χριστού στην ίδια τους την υπόσταση. Επίσης,
εμπέδωσαν τα δημοκρατικά ιδεώδη της Αρχαίας Αθήνας στην συνοδική παράδοση της
Εκκλησίας, όπως αυτά μεταστοιχειώθηκαν στην θεολογία της πρώτης Εκκλησίας των
Ιεροσολύμων. Αυτοί ένωσαν την ανατολή με τη δύση, αυτοί τον αρχαίο με το
νέο κόσμο του Χριστιανισμού.
Στον νέο κόσμο που δημιούργησαν, όλες οι
φυλές της γης καλούνται ακατάπαυστα να δοξολογούν το Θεό σύμφωνα με τους
υμνογράφους της Εκκλησίας μας. Πάλι σύμφωνα με τους υμνογράφους ο
Θεός είναι: «ο των όλων Θεός και Κύριος». Αυτός ο Θεός «των όλων» έπρεπε
να γίνει κατανοητός σ' όλη την Οικουμένη, σ' όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα
από καταγωγή, φύλο, ιδεολογία, χρώμα, θρησκεία, κοινωνική θέση.
Αυτοί είχαν την ευρεία μόρφωση που στηρίχθηκε στην αρχαία φιλοσοφία, στον
ιουδαϊσμό και στο χριστιανισμό και έτσι αγκάλιασαν όλο τον κόσμο. Η
οικουμενική αυτή διάσταση της σκέψης των πατέρων της εκκλησίας είναι η απάντηση
στα αρνητικά της παγκοσμιοποίησης του σήμερα. Είναι θέση της Εκκλησίας η οικουμενικότητα να σημαίνει η προτεραιότητα της διαφοράς. Η
παγκοσμιοποίηση πρέπει να σεβαστεί την διαφορετικότητα και να λάβει οικουμενικά
χαρακτηριστικά.
Δυστυχώς, στην σημερινή πραγματικότητα
κυριαρχούν η άγνοια του πλησίον, η παράλειψη του σεβασμού της
διαφορετικότητας, οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα. Όλα αυτά
έχουν ως μοναδική συνέπεια να ωθούν τις κοινωνίες σε ακρότητες και φανατισμό. Ακριβώς,
αυτή είναι η λογική της σημερινής εποχής, την οποία απορρίπτει κατηγορηματικά
το ιερό Ευαγγέλιο. Το πού μπορεί να οδηγήσει ο φανατισμός το γνωρίζει
πλέον καλά όλη η ανθρωπότητα. Στις 27 Ιανουαρίου είχαμε την μέρα μνήμης
των Εβραίων μαρτύρων, που πριν από 60 χρόνια θανατώθηκαν με βάρβαρο
τρόπο από ανθρώπους τυφλωμένους από εθνικιστικό και θρησκευτικό φανατισμό.
Όμως, για εμάς τους Έλληνες, αλλά και για τους επιζώντες του
Ολοκαυτώματος αυτή η ημέρα μνήμης είναι ταυτόχρονα και ημέρα ανάμνησης των
απλών ανθρώπων κληρικών και λαϊκών, της Θεσσαλονίκης, του Βόλου, της Αθήνας, οι
οποίοι με κίνδυνο της ζωής τους έκρυβαν τους εβραίους συμπολίτες τους,
προκείμενου να διασωθούν.
Ακριβώς, αυτή την κληρονομιά
της αγάπης προς τον πλησίον που δίδαξε πρώτος ο Χριστός και οι Απόστολοι,
ακολούθησαν και οι Τρείς Ιεράρχες και συνεχίζει επάξια το γένος μας,
όπως αποδεικνύει και η πρόσφατη φιλοξενία προς τους πρόσφυγες του πολέμου της
Συρίας και του Ιράκ ανεξάρτητα από φυλή και θρησκεία. Ένα βιωμένο παράδειγμα
αλληλεγγύης ζήσαμε τον τελευταίο καιρό και με την βοήθεια των
Ελλήνων μαθητών και μαθητριών προς τα προσφυγόπουλα. Καθώς οι μαθητές μας
άνοιξαν τα σχολεία τους, για να τα υποδεχτούν ως τα μεγαλύτερα θύματα αυτής της
καταστροφής.
Πέρα όμως από την θεολογία των τριών
Ιεραρχών, μας παραδειγματίζει διαχρονικά και η ίδια τους η ζωή. Βλέποντας τον
λιτοδίαιτο βίο του Μ. Βασιλείου, αναθεωρούμε
το μοντέλο της καταναλωτικής μανίας του ανθρώπου, η οποία έχει πλέον εξατμιστεί
από την λαίλαπα της οικονομικής κρίσης. Διδασκόμαστε από την φιλανθρωπία του, αφού είναι ο πρώτος
οργανωτής νοσοκομείου-ορφανοτροφείου. Το παράδειγμα του μας ωθεί να
στραφούμε προς τον πλησίον, όποιος και αν είναι αυτός. Ας μην ξεχνάμε, πως ο Μ.
Βασίλειος δε δίσταζε ακόμη και λεπρούς να ασπαστεί, ενώ πολλές φορές η
σύγχρονη κοινωνία θέτει στο περιθώριο όχι μόνο αυτούς που πάσχουν από
μεταδοτικά νοσήματα, αλλά και αυτούς που έχουν διαφορετική άποψη και
γνώμη. Επίσης, μαθαίνουμε από την ήρεμη και ασκητική φύση του Γρηγορίου του
Θεολόγου, ο οποίος μας έδωσε ποιήματα, για να δοξάζουμε τον Θεό στις εκκλησίες
μας μέχρι σήμερα. Ενώ, δεν ξεχνάμε την μεγάλη προσπάθεια που έκανε ο Ιωάννης ο
Χρυσόστομος στην Αντιόχεια για τη βελτίωση του ηθικού και του μορφωτικού
επιπέδου του κλήρου, την απομάκρυνση από το θυσιαστήριο ορισμένων από αυτούς,
από τη βελτίωση της θέσης των γυναικών στην εκκλησία, που είχε
επιφέρει με την αναβίωση της βαθμίδας των διακονισσών στους ναούς. Να
τονίσουμε εδώ πως ήταν ο πρώτος που πραγματικά ενδιαφέρθηκε να στηρίξει τους
σκληρά τότε εργαζόμενους από ανατολής μέχρι δύσης του ηλίου με την καθιέρωση
της εσπερινής λειτουργίας και τη σίτισή τους. Ο Ιωάννης εμφύσησε με
τις πράξεις του την δυναμική της αγάπης στον λαό. Κυρίως όμως
έμεινε στην Ιστορία ως ο μεγάλος αγωνιστής εναντίον της μανίας για
σπατάλη και για την κενή περιεχομένου πίστη. Ως αποτέλεσμα αυτού είχε μεγάλη
εκτίμηση και αγάπη από τον λαό. Αυτό σε συνδυασμό με την ρητορική του δεινότητα
προκάλεσαν το φθόνο πολλών, ανάμεσα τους και ορισμένων επισκόπων. Καταδικάστηκε
σε θάνατο και η ποινή του μετατράπηκε σε εξορία.
Αυτό που θα πρέπει να θυμόμαστε λοιπόν
είναι πως οι τρείς Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας συνδυάζουν την
πράξη με τη θεωρία, την βίωση του Ευαγγελίου με τη γνώση και επίλυση των
προβλημάτων του ανθρώπου που υποφέρει. Ο πλησίον είναι κάθε
συνάνθρωπος, όπως διδάσκει ο Χριστιανισμός και αυτό εφάρμοσαν οι
τρείς ιεράρχες. Με τον Βασίλειο, τον Γρηγόριο και τον Ιωάννη αποκτά η λέξη
αλληλεγγύη το πραγματικό της νόημα. Όλοι μας διαβάζουμε για τη
δικαιοσύνη του Θεού που είχαν κάνει πράξη οι τρείς ιεράρχες και την
οποία αγνόησαν και αγνοούν πολλοί. Ακούμε τα λόγια του Ιερού
Χρυσοστόμου πως ο Θεός των Χριστιανών δεν είναι θεός του πολέμου, αλλά της
ειρήνης. Και ο Βασίλειος στο έργο του «ότι ουκ εστί αίτιος των
κακών ο Θεός» επεξηγεί το γιατί δεν πρέπει να αποδίδονται στο Θεό οι
άδικες πράξεις και ενέργειες των ανθρώπων.
Ιδιαίτερα σήμερα, είναι πλέον καιρός
πολλοί όψιμοι κατήγοροι της Εκκλησίας να αποδεχτούν επιτέλους πως το πνεύμα της
ανοχής και της σύνθεσης των πολιτισμών, αποτελεί σήμερα το
θεμέλιο της Ευρώπης. Κυρίως όμως να κατανοήσουν πως η παράδοση της
Εκκλησίας είναι το στοιχείο εκείνο που μας κατατάσσει στον πολιτισμένο κόσμο. Οι
τρείς Ιεράρχες είναι οι κοινοί πατέρες της ανατολικής και της δυτικής
εκκλησίας, γιατί ανήκουν και στη ενωμένη προ του σχίσματος εκκλησία
του Χριστού. Γι αυτό σήμερα η ανάγκη για ένωση των Εκκλησιών
ανατολής και δύσης είναι ανάγκη επιτακτική, την ίδια ώρα που στην
Κεντρική Ευρώπη ακούγονται φωνές για διάσπαση της Ενωμένης Ευρώπης από ακραίους
κύκλους. Η ενοποιός προς τους ανθρώπους δράση τους είναι το παράδειγμα για την
ψυχική πλέον επανένωση της Ευρώπης, η οποία ξεχάστηκε, ενώ θα έπρεπε να έχει
προηγηθεί του ενιαίου νομίσματος.
Επίσης, η σκέψη των τριών
ιεραρχών αποτελεί γνώμονα για σύνολη την ευρωπαϊκή παιδεία, γιατί προσφέρει
το οικουμενικό μήνυμα της εκκλησίας και του διαχρονικού ελληνικού
πολιτισμού. Πολλοί πιστεύουν σήμερα ότι οι παραδόσεις, οι εορτασμοί, τα ήθη και
έθιμα, αλλά και οι θρησκείες είναι κάτι ξεπερασμένο. Γι αυτούς σημασία έχει ο
τεχνικοοικονομικός πολιτισμός . Παιδεία όμως δίχως αξίες ποτέ δεν υπήρχε. Η
πρόσφατη οικονομική κρίση το αποδεικνύει περίτρανα. Αντίθετα, οι
τρείς Ιεράρχες έβλεπαν τον άνθρωπο ως κέντρο της δημιουργίας, όχι φυσικά
ως κέντρο που για χάρη του πρέπει να λεηλατηθούν τα πάντα, αλλά ως
κοινωνό του Θεού και προστάτη της φύσης. Τον θεωρούσαν πρόσωπο και όχι
μάζα. Οι άνθρωποι δεν ήταν απλοί αριθμοί, αλλά ανεπανάληπτες προσωπικότητες που
θα πρέπει να διδάσκονται δια βίου. Η παιδεία είναι η ανύψωση του
προσώπου, το ξεπέρασμα του εγωισμού. Ο
λαός μας έφτασε στην πτώχευση κυρίως πολιτισμικά, γιατί έχασε την προσήλωσή του
στις παραδόσεις του. Αυτό αποδεικνύει πως ο ελληνικός πολιτισμός δεν είναι
μουσειακό είδος, ούτε τεχνητή νεκρανάσταση ηθών και εθίμων. Άλλωστε τα
ήθη και έθιμα και προ πάντων οι εκκλησιαστικές παραδόσεις δεν επιβλήθηκαν ποτέ
και σε κανέναν, αλλά είναι επιλογή πολλών γενεών Ελλήνων.
Το ξεπέρασμα της κρίσης θα έρθει
τηρώντας την ελληνική παράδοση της αλληλεγγύης και του σεβασμού στον
συνάνθρωπο. Παραδόσεις που ξεχάσαμε στην προσπάθεια μας να πλουτίσουμε ο ένας
σε βάρος του άλλου. Οι τρεις Ιεράρχες με τη σοφία και τη γλώσσα των
αρχαίων έδωσαν στους απογόνους τους αλλά και σε όλους τους ανθρώπους την δυνατότητα
να κατανοήσουν τον Θεό. Δεν απέρριψαν τον αρχαίο κόσμο, γιατί γνώριζαν τον
πνευματικό του πλούτο, αλλά κυρίως σεβόμενοι την αναζήτηση του Θεού που
αυτός βίωνε, όπως έπραξε και ο Απόστολος Παύλος ενώπιον του βωμού προς τον
άγνωστο θεό. Το ίδιο έκαναν και για τις γενιές που ακολούθησαν μέσα από τα
έργα τους. Το ίδιο πράττουμε και εμείς. Δεν απορρίπτουμε ούτε τον αρχαίο
μας πολιτισμό, ούτε τις γλωσσικές μας καταβολές και πολύ περισσότερο τη
χριστιανική μας παράδοση.
Σ' αυτά τα πλαίσια της
παράδοσης τοποθετείται και η τιμή των Τριών Ιεραρχών. Και οι τρείς είναι
παρόντες σχεδόν σε κάθε εκκλησιαστική ακολουθία που δοξολογούμε το Θεό: ο
Βασίλειος και ο Χρυσόστομος με τα κείμενα των ιερών λειτουργιών και ο
Γρηγόριος με την ποίησή του. Στα πρόσωπά τους τιμούμε το Θεό των όλων που τους
ανέδειξε φωστήρες της Οικουμένης.
Τετάρτη 16 Ιανουαρίου 2019
Weihnachten ist für uns Deutsche das wichtigste Fest des Jahres, an dem die ganze Familie zusammenkommt und feiert. Und auch wenn sich der genaue Ablauf dieses besinnlichen Festes doch von Familie zu Familie deutlich unterscheiden kann, gibt es einige Bräuche und Traditionen in der Weihnachtszeit, die man in ganz Deutschland pflegt und lieb
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)